Giới thiệu

“The Vietnam War” – phim chiến tranh Việt Nam qua góc nhìn Cơ đốc

Oneway.vn – Vài năm trước khi tôi dạy khóa học về chiến tranh Việt Nam. Sáng nọ đến lớp sớm, tôi thấy một sinh viên đang nghiền ngẫm bài Hồi ký chiến tranh của Tim O’Brien: “Nếu tôi chết trong chiến trận, hãy đóng hộp tôi gửi về nhà”. Nữ sinh viên trẻ nhìn tôi, vẫy vẫy cuốn sách rồi dừng lại. Mắt ướt đẫm, cô quay đi: “Ông tôi đã từng chiến đấu…”

Những ai sinh ra trong thời kỳ Baby Boom/Bùng nổ dân số (1946-1961) – thời chiến tranh VN – sẽ đau lòng mỗi khi nhớ đến quá khứ. Thế nhưng hơn một nửa thế hệ ngày nay không còn ký ức gì về chiến tranh.

The Vietnam War – Chiến tranh VN – bộ phim dài tập mới nhất của trang PBS (Public Broadcasting Service), và nhà sản xuất phim tài liệu lừng danh Ken Burns (nổi tiếng với The Civil War, Jazz, Baseball…), đồng sản xuất Lynn Novick – sẽ đem đến cơ hội lấp đầy khoảng trống lịch sử. Phim không chỉ đưa ra góc nhìn mới về cuộc chiến và thời đại lúc bấy giờ, còn cho thấy những vấn đề và tranh cãi đang chia rẽ nền văn hóa chúng ta.

Cuộc chiến khó hiểu

Bộ phim gồm 10 phần, tổng thời lượng 18 tiếng, được thực hiện suốt 10 năm, nhưng ông Burns – sinh năm 1953 – mở đầu phim một cách miễn cưỡng. Sinh ra trong gia đình ủng hộ cánh tả và dưới bóng của chiến tranh (cha ông là giáo sư nhân chủng học, từng tham gia vào cuộc biểu tình đầu tiên), Burns nhận bộ phim như… nghĩa vụ lịch sử hơn đam mê. Vốn bị ảnh hưởng bởi suy nghĩ cũ từ trước, nên việc tìm tòi, phỏng vấn hàng trăm người trong cuộc đã giúp ông “sáng mắt ra”.

“Tôi cứ tưởng mình hiểu nhiều về chiến tranh” – ông chia sẻ với tạp chí Mother Jones – “nên bắt đầu với vẻ kiêu ngạo, kiểu người hiểu biết hời hợt hay chứng tỏ”.

Nhận thấy nhiều điểm phức tạp của cuộc chiến và sự dính líu khá sâu của Mỹ, tôi trở nên hà khắc hơn: “Tôi dành 10 năm để lột bỏ hết mọi định kiến nhu nhược của mình. Đó là một sự xấu hổ”.

Câu chuyện rộng hơn

Trong các loạt phim tài liệu khác, Burns tìm nhiều tiếng nói và góc nhìn để kể chuyện chiến tranh và những biến động văn hóa xã hội. Các chính trị gia, nhân sự CIA, nhà ngoại giao, phóng viên, cảnh sát, chiến sĩ và thường dân xuất hiện liên tục trong từng tập phim; không ai chi phối ai. Nỗ lực tìm hiểu trải nghiệm của người Mỹ gốc Phi và người Latin trong cuộc chiến rất có ích để mở rộng tường thuật. Burn đem lại góc nhìn rộng hơn cho phim, nổi bật ở sự đa dạng từ cái nhìn của người Việt – miền Bắc và miền Nam, đồng minh và kẻ thù – đem lại cho khán giả trải nghiệm chiến tranh từ phía VN.

Tất nhiên The Vietnam War vẫn tập trung vào nước Mỹ nhiều hơn, nó thành công ở chỗ cho thấy người Việt bị ảnh hưởng bởi chiến tranh khốc liệt, chứ không chỉ cho thấy bi kịch một mình nước Mỹ.

Khuyết điểm của phim là nó ôm đồm nhiều quá. Dù thời lượng đến 18 tiếng (dự kiến thời lượng chỉ 10 tiếng), nên khó đem đến chiều sâu nghiên cứu như quyển sách lịch sử đoạt giải Pulitzer của Fredrik Logevall ‘Embers of War’ (Than hồng của chiến tranh).

Nhưng hơn cả chiến tranh, thách thức lớn nhất của Burns là chiến tranh không thể tách rời khỏi các hiện tượng phổ biến tại Mỹ những năm 1960: phong trào chống chiến tranh, căng thẳng sắc tộc, làn sóng hippie, phản động từ phe bảo thủ, gia tăng nghi ngờ chính phủ và các nhà lãnh đạo mọi lĩnh vực…

Ông Burns đúng khi xem bối cảnh văn hóa chân thật và giá trị bằng chính câu chuyện chiến tranh VN. Trong khi chúng ta thường né tránh những mối liên hệ đơn giản. Không quá khi cho rằng những trải nghiệm từ phía VN đã phơi bày, làm nổi bật nhiều đứt gãy trong xã hội Mỹ, tạo ra quỹ đạo lịch sử tồn tại đến nay, hiện diện trong văn hóa, chính trị và cả phương diện thuộc linh.

Hội Thánh ở đâu?

Xem The Vietnam War, có thể bạn sẽ bắt gặp các yếu tố phụ: cách cộng đồng đức tin tại Mỹ đối diện với chiến tranh. Trong suốt sự nghiệp của Burns, niềm tin tôn giáo và sự phản chiếu của thần học không đóng vai trò quan trọng. Trong cuộc phỏng vấn năm 2008 cho The Christian Century, Burns mô tả thời thơ ấu của mình ở Episcopalian đầy ngẫu hứng. Lúc đó ông theo thuyết deism/thần giáo tự nhiên với quan điểm triết học cho rằng Đức Chúa Trời không can thiệp trực tiếp vào thế giới, con người có thể đạt đến các chân lý tôn giáo chỉ bằng lý trí.

Nhưng chiến tranh VN không phải vấn đề nhỏ cho Cơ đốc nhân. Với nhiều tín hữu theo đảng bảo thủ như nhà truyền giáo Billy Graham và Francis Cardinal Spellman, mối đe dọa của chủ nghĩa vô thần lấy cảm hứng từ sự ủng hộ mạnh mẽ của nước Mỹ trong chiến tranh. Trong khi đó, tổ chức Clergy and Laity Concerned About Vietnam (Giáo sĩ và Người Latin Quan tâm VN – CALCAV) và các “nhà thờ hòa bình” truyền thống như Quakers và Mennonites là những phần tử chủ chốt trong sự nổi lên của phong trào chống chiến tranh.

Tuy nhiên, hầu hết Cơ đốc nhân lúc bấy giờ vẫn đơn thuần thoe đuổi lối sống bình dị, không quan tâm gì đến chiến tranh cho đến khi nhận thấy hàng ngàn người thiệt mạng từ cả 2 phía. Khi đó, ranh giới cuộc chiến văn hóa-chính trị đã được thiết lập trên mọi lĩnh vực; cơ hội để Hội Thánh có thể hành động để trở nên “muối và ánh sáng” đã qua đi.

Thời khắc để dạy dỗ

The Vietnam War dù dài nhưng rất đáng xem. Bên cạnh lợi ích giáo dục và kiến thức, bộ phim còn đem đến cho Cơ đốc nhân mọi thời đại, mọi giáo phái chủ đề quan trọng để bàn luận, một món ăn tinh thần để tự dò xét bản thân.

Khi nhìn lại chiến tranh VN với tất cả mọi sự tàn khốc, đau thương, bên cạnh sự hy sinh cao cả và lòng nhân từ vẫn tồn tại – tất cả mời gọi chúng ta đến sự hiểu biết đầy trọn hơn về thế giới sa ngã này, và nhu cầu cấp bách của nhân loại toàn cầu với ân điển của Đấng Christ.

Trong thời đại đầy biến động hiện nay, khi sự ganh ghét và chia rẽ nội bộ đang rình rập, khi những đe dọa và thách thức đang dâng cao từ mọi phía, The Vietnam War cho chúng ta khoảnh khắc để nhìn lại, để dạy dỗ thế hệ sau một cách đúng đắn cho Chúa, vì Chúa.

NHVX. dịch

(Nguồn: thegospelcoalition.org)

* Mọi thông tin phản hồi hay câu chuyện thực của chính bạn, của người thân, của tín hữu trong Hội Thánh làm chứng hoặc những người xung quanh mà bạn biết rõ; vui lòng gửi về: tintuc@oneway.vn. Chúng tôi luôn trân trọng tất cả những chia sẻ, những ý kiến đóng góp và bài vở của Quý vị!

Ban Biên Tập

Tin cùng chuyên mục:

Bình luận

* Hoặc để lại bình luận ẩn danh bằng email tại đây !


Notice: Undefined variable: aria_req in /home/news/public_html/wp-content/themes/news.oneway.vn_king-news/comments.php on line 112

Notice: Undefined variable: aria_req in /home/news/public_html/wp-content/themes/news.oneway.vn_king-news/comments.php on line 117

Bình luận

*Email của bạn sẽ không được hiển thị để bảo đảm sự riêng tư.


Notice: Undefined index: url in /home/news/public_html/wp-content/themes/news.oneway.vn_king-news/comments.php on line 92